Βασικότατο ερώτημα με τους Anathema της εποχής του “The Silent Enigma” δεν είναι το “τι πίνεις και δε μας δίνεις” αλλά το “επιτέλους τι ζόρια τραβάς άνθρωπέ μου”. Τι νταλκάδες και καημοί σε θαλασσοδέρνουν με σκοπό να σε πνίξουν, ώστε να μετουσιώσεις σε στίχους και νότες τέτοια δυστυχία και θυμό; Ποιο το silent enigma που κρύβεται πίσω από ψυχικό κόσμο των Anathema; Υπάρχει τέτοιο; Ας βυθιστούμε στις λεπτομέρειές του λοιπόν.
Μετά από χρόνια κάτι διέρρευσαν μέσα από συνεντεύξεις τους τα αδέρφια Cavanagh και αυτό ήταν πως περνούσαν για πολλά χρόνια κάποιες δύσκολες στιγμές με τη μητέρα τους και ιδιαίτερα ο Danny που ήταν ένα ερείπιο και ηχογραφούσε με μισή καρδιά το ντεμπούτο τους με τίτλο “Serenades”. Σαφώς τα αδέρφια Cavanagh και εν γένει οι Anathema δε χρειάζονται τα προσωπικά τους θέματα για να δημιουργήσουν τέτοιου είδους μουσική. Αποδείχθηκε πως ρέει στο αίμα τους. Δικαίως λοιπόν λογίζονται παρέα με τους My Dying Bride και Paradise Lost ως οι θεμελιωτές του κινήματος που θέλει το gothic να παρεισφρέει στο heavy metal και που αποδεικνύεται ως ένα από τα κυριαρχικά είδη στις αρχές των 90’s και σχεδόν για ολόκληρη τη δεκαετία.
Αν ήσουν fan ή εξακολουθείς να παρακολουθείς ακόμα σα σκιά τη μουσική των Anathema θα γνωρίζεις πολύ καλά πως στο “The Silent Enigma” που αυτό τον Νοέμβριο του ’25 έκλεισε 30 χρόνια οι Βρετανοί επέδειξαν πρόοδο στα πάντα τους συγκριτικά με το “Serenades”. Συν τοις άλλοις είναι ευρέως γνωστό πως θα έπαιζε τον άχαρο ρόλο του μεταβατικού δίσκου ανάμεσα στο αβέβαιο παρελθόν και το λαμπρό μέλλον που προς το παρόν το 1995 τηρούσε στάση αναμονής. Αφενός περιέχει ουλές του παρελθόντος, αφετέρου ηχητικές χαρακιές που θα συναντήσει ο ακροατής μπροστά του συχνά σε μελλοντικά άλμπουμ της μπάντας από το Λίβερπουλ.
Το σιωπηρό αίνιγμα είναι το προμήνυμα, είναι η αρχή για αυτό που θα έρχονταν, δηλαδή το μεγάλο μπαμ τους. Αποσαφηνίζει ρητά πως οι Anathema δεν θέλουν να λασπώσουν στο τέλμα του death/doom ήχου. Με το ένα πόδι πατάει στο εν λόγω είδος και με το άλλο κάπου αλλού, σε ένα έδαφος ρευστό που δεν έχει πάρει ακόμα σχήμα και μορφή. Θα γίνονταν και αυτό στο έμμεσο μέλλον όταν και θα άρχιζαν οι πωλήσεις να αποδίδουν.
Οι Anathema όταν ηχογραφούν το “The Silent Enigma” βρίσκονται ένα σκαλοπάτι πριν την καταξίωση και πιθανότατα να μην το γνωρίζουν. Μια δισκογραφική προσπάθεια που βγήκε μέσα από ομαδική δουλειά ανάμεσα στους Cavanagh και τον Duncan Patterson, το μοναδικό άλμπουμ στην ιστορία τους που εξελίχθηκε μέσα από στουντιακούς αυτοσχεδιασμούς και συλλογική προσπάθεια. Παρά τη σύμπραξη και όλα τα ωραία περί ομαδικού πνεύματος, αιωρείται στην ατμόσφαιρα σαν ενοχλητική μύγα η ανασφάλεια για το μέλλον του συγκροτήματος, οι ανακατατάξεις με την απόλυση του τότε τραγουδιστή τους που ήταν ακόμα νωπές και οτιδήποτε άλλο σκατένιο τριγύριζε στις ζωές τους. Δεν είναι και λίγο να μένεις χωρίς τραγουδιστή ενώ προετοιμάζεσαι για την κρίσιμη δεύτερη (ουσιαστικά τέταρτη μαζί με τα EP) κυκλοφορία σου.
“Η απόφαση ήταν ειλημμένη, δεν ήταν κάτι προσωπικό και γι’ αυτό χωρίσαμε σαν φίλοι. Δεν ταίριαζε ο Darren White και το πράγμα δεν προχωρούσε μαζί του. Η πορεία που επιλέγαμε να πάρουμε εκείνο τον καιρό τον άφηνε εκτός” έχει εξηγήσει σε παλιότερη συνέντευξή του ο Danny Cavanagh που προτιμάει ο τραγουδιστής τους να είναι πιο μελωδικός. Έτσι ο αδερφός του Vincent αναλαμβάνει το μικρόφωνο μαζί με την κιθάρα εν μέσω των ηχογραφήσεων και ενστικτωδώς τραγουδάει κατ’ αυτό τον τρόπο πιστεύοντας πως είναι ταιριαστό στις συνθέσεις τους. Στις μετέπειτα κυκλοφορίες άρχισε να εξελίσσεται όπως θα ήθελε ο ίδιος. Ο κύριος δε ξέρω που ήθελε αργότερα να το πάει ερμηνευτικά όμως εδώ αναστατώνει κάθε οπαδό του doom/death και κυρίως του νεοσύστατου ατμοσφαιρικού metal.
Η αποχώρηση του White βολεύει ποικιλοτρόπως εμάς τους οπαδούς διότι σχεδόν αμέσως ιδρύει τους The Blood Divine των οποίων τα δυο πρώτα άλμπουμ είναι μαυροδάφνη που γαργαλάει ζεστά το λαρύγγι του κάθε λάτρη που του αρέσει μεν το headbanging αλλά θέλει που και που να ατενίζει ακίνητος έξω από το παραθύρι του με βλέμμα μελαγχολικό σαν να αποχαιρετά κάτι που δεν πρόλαβε να ζήσει ποτέ. Πριν την απομάκρυνσή του ο πρώην τραγουδιστής των Anathema λίγο έλειψε να βαφτίσει το “The Silent Enigma” πριν καν αυτό ονομαστεί έτσι. Πρώτος τίτλος ήταν ο “Rise Pantheon Dreams” τον οποίο χάρισε ο White σε μια συλλογή του προσωπικού του σχήματος λίγα χρόνια μετά στις αρχές του 2000.
Τα φωνητικά του Cavanagh δεν έχουν ολοκληρωτικά brutal χροιά. Περιγράφονται ως κουρασμένα, πνιγηρά και εν κατακλείδι ανθρώπινα, ανασύροντας χόλο και απόγνωση χρόνων. Είναι ηλίου φαεινότερο σα φεγγαρόφωτο καθρεπτισμένο σε λίμνη τα μεσάνυχτα πως η φωνή του είναι η πλέον ταιριαστή και βγάζει τη ζητούμενη ένταση. Ο Vincent Cavanagh διαθέτει πολλά βέλη στη φωνητική του φαρέτρα και εκτός των γρυλλισμών, προσθέτει ψιθύρους ακόμα και απαγγελίες, στοιχεία ετερόκλητα μεταξύ τους που ενισχύουν με πολύτιμα credit την ατμόσφαιρα. Αφηγηματικά και σχεδόν εξομολογητικά τολμώ να πω. Κατά πόδας η δουλειά στις κιθάρες με άφθονα μελωδικά leads απελευθερωμένα να φτιάξουν μια εντεινόμενη δραματική ατμόσφαιρα σαν πληγές που επιτέλους επιτρέπεται να αιμορραγήσουν. Καμία θέση εδώ στη στείρα επανάληψη που ήταν ξεκάθαρη στις προηγούμενες δουλειές τους.
Το τελικό άθροισμα δε μπορεί να μην είναι θετικό, επιβεβαιωτικό θα το χαρακτήριζα καλύτερα. Παρθενικό live show με τον ίδιο στη φωνή είναι τον Ιούνη του ’95 στο Δουβλίνο και στο Charlie’s Rock Bar. Support σχήματα οι Arcane Sun και οι Primordial μερικά μηνάκια πριν κυκλοφορήσουν το δικό τους ντεμπούτο, το “Imrama” που δεν λησμονήσαμε να τιμήσουμε φέτος.
“I gaze through my window at a world lying under a shroud of frost.”
Σα να σε έφτυσε ο χρόνος, έχεις προσγειωθεί στο 1995 και όλος ανυπομονησία και χαμόγελο πατάς το play για να ακούσεις το “The Silent Enigma”, ενώ στη σειρά περιμένουν το “Draconian Times” των Paradise Lost και το “Mandylion” των The Gathering. Κάπως έτσι περιγράφεται ως εμπειρία η πρώτη μου ακρόαση μια καραχειμωνιάτικη λαρισινή ημέρα μετά το σχολείο. Πρώτα λόγια που βγαίνουν από το στόμα του Cavanagh: “My paralyzed heart Is bleeding.”. Δε θα μπορούσα να το έχω πει τότε γιατί η viral φράση “καλά θα πάει αυτό” απείχε πολύ από το να αρχίσει να χρησιμοποιείται από τους νέους της εποχής. Αν μπορεί να παραλληλιστεί με ένα συναίσθημα τότε είναι ακριβώς αυτό που φωλιάζει μέσα μου όσο προχωράει η δεύτερη κυκλοφορία των Anathema και πρώτη μου επαφή μαζί τους.
Με μια ανάσα – ή ίσως και χωρίς καμία – αφήνεσαι να βυθιστείς σε ένα doom λήθαργο αζήτητων πελάγων απαντοχής και προσδοκίας. Πείτε με μαζοχιστή όμως το παραπάνω αφήνει τέτοια ευχάριστη αίσθηση που σας το συνιστώ. Στιχουργικά το βίωμα της ματαιότητας και η παραδοχή της, η αποξένωση, ο εσωτερικός πόνος που μένει ανεκλάλητος και σε κατατρώει, όλα αυτά στο τέλος σε βαφτίζουν στον ιδρώτα της ψυχικής έντασης, ανάμεσα στη λύτρωση και την ειλικρίνεια. Ανείπωτη η θλίψη με ένα εγγυημένα εξαγνιστικό τέλος, κάνοντας πιο παρήγορες τις νύχτες όταν ο λαιμός σφίγγει από την αποκαρδίωση μέχρι να μην υπάρχει φωνή. Ειλικρινά δε ξέρω αν θέλει να σε “κερδίσει” σαν ακροατή, μετά βεβαιότητας θέλει να σε “δοκιμάσει”, εσένα και τις συναισθηματικές αντοχές σου.
Το συγκρότημα δε δείχνει ίχνος δισταγμού και σα δύτης δίχως σκοινί κατεβαίνει σε πιο πειραματικά βάθη avant garde ωκεανών, εκεί όπου φόρμες και καλούπια δεν υφίστανται. Άξιος αντιπρόσωπος των λεγόμενων είναι το “Sunset of Age” που ξεχωρίζει με τη διαφορετικότητά του ή το “…Alone” με τη φωνή της Rebecca Wilson να του προσθέτει νεραϊδένια θηλυκότητα. Το πυρετώδες “Nocturnal Emission” σε ατμόσφαιρα, στίχους και φωνή, ειπωμένο μέσα από δόντια σφιχτά, ξεπετάγεται από το υγρό όνειρο του κάθε γότθου που σέβεται την ερωτική του ζωή, εκεί όπου ο πόθος είναι τόσο ρομαντικός όσο ένα ζευγάρι χειροπέδες, παρουσιάζοντας πρόσωπο αρπακτικό, σχεδόν κτηνώδες (Take you now, in my sleep. I want to touch you, to scratch you deep. To leave you scarred, to see you burn). Το “Τhe Silent Enigma” δε σταματάει να σε εκπλήσσει. Μέχρι τέλους και με το “Black Orchid” αρνείται πεισματικά να σε αφήσει στη safe zone σου. Το ορχηστρικό που ρίχνει αυλαία, στην κορύφωσή του μου ανακάλεσε στη μνήμη λίγο από την απειλητική ατμόσφαιρα του “To Mega Τherion” των Celtic Frost.
Ονειρική περίοδος για τη μπάντα και μέσα από τα λόγια των μελών του που έχουν ομολογήσει στο παρελθόν πως άρχισαν να απολαμβάνουν ως και τις live εμφανίσεις με τη σημασία και το ειδικό βάρος που κουβαλούν. Η περιοδεία με τους Cathedral έχει μείνει αξέχαστη. Αδύνατο να ξεχαστεί για τους λάθος λόγους και η χαμένη ευκαιρία να ανοίξουν για τους Iron Maiden στην “X Factor Tour” του ’95. Μια πόρτα μισάνοιχτη που δε πρόλαβαν να διαβούν. Τους πρόλαβαν στη στροφή οι συνάδελφοι και συναγωνιστές My Dying Bride.
“I gave you my soul, You left me dying”
Οι Anathema δεν ήταν καθόλου silent πλην όμως σκιαγραφούνται ως ένα enigma, κάτι το γριφώδες στα μέσα των 90’s. Εν τέλει τα όποια σύννεφα γύρω από τη μουσική τους ξεκαθάρισαν ένα χρόνο αργότερα με το “Eternity”, αποκτώντας ορίζοντα για να μπορούν να οραματιστούν. Το “The Silent Enigma” όμως θα είναι για πάντα το “ground zero” που τους μεταμορφώνει οριστικά από μια καθαρά doom/death μπάντα σε κάτι πολύ πιο μελωδικό, συναισθηματικό και υποστασιακό από τη σκοπιά της εσωτερικής αναζήτησης. Τριάντα χρόνια μετά “αναπαύεται” στον κατάδικό του θρόνο της οδύνης, καταμεσής μιας ερημιάς αμέτρητων προδομένων υποσχέσεων. Παραμένει ένα ακατέργαστο διαμάντι, το μοναδικό στο είδος του στη δισκογραφική πορεία ενός εκ των ηχηρών ονομάτων του ατμοσφαιρικού ήχου που του δώσαμε και τη ψυχή μας και η ανταπόδοση που λάβαμε ήταν κάτι παραπάνω από γενναιόδωρη.
ΥΓ1. Το εξώφυλλο μπορείτε να το θαυμάσετε στην ολότητά του αν πληκτρολογήσετε “Lady in Milton’s Comus”. Είναι ένα εντυπωσιακό έργο από τον βρετανό καλλιτέχνη Joseph Wright που το φιλοτέχνησε το 1785. Οι Anathema χρησιμοποίησαν ένα μικρό – όπως αποδείχθηκε – μέρος του έργου.
Κείμενο – Επιμέλεια: Γιώργος Γράντης
